Landelijk samenwerkingsverband 1572 begon in Dordrecht en wordt op 20 november afgerond
DORDRECHT - Op 20 november 2026 zal in Dordrecht de slotbijeenkomst zijn van het Samenwerkingsverband 1572 gemeenten. Daarbij hoort als de invalshoek: de geboorte van Nederland. Dat verhaal is verbonden met Dordrecht en de datum van 19 juli 1572. De slotbijeenkomst in Dordrecht blijkt uit de nieuwsbrief van en voor alle deelnemende gemeentes in Nederland en België.
In 2011 werd de datum 19 juli 1572 in Dordrecht weer op de kaart gezet om te herdenken en te vieren rondom het Hof, dat nu bekend is van het museum Hof van Nederland, het Augustijnenhof en de Augustijnenkerk.
De gemeente Dordrecht stond aan de wieg van de samenwerking 1572. De mijlpaal is en blijft 19 juli. Verschillende burgemeesters van Dordrecht, zoals Jan.J. van der Lee, Arno Brok en Wouter Kolf vonden het een nationale feestdag waard. Ook hoogleraar Herman Pleij kon zich daarin vinden, toen hij op het plein voor het museum Hof van Nederland eens een toespraak verzorgde op 19 juli..
Bron: https://geboortevannederland.nl/
Het draait voor Dordrecht om 1572. Toen werd de zogeheten eerste Vrije Statenvergadering geopend. Vanaf 2011 werd er (bijna) jaarlijks aandacht besteed aan de historische datum. In het verleden werden de Hoffeesten gehouden in de stad. De VVV was daarvan in 1947 de eerste gangmaker. In de jaren 1947, 1972, 2001, 2015 en 2019 was er Koninklijk bezoek aan Dordrecht in verband met de eerste Vrije Statenvergadering.
Het museum Hof van Nederland, dat in 2015 door Koning Willem Alexander werd geopend, is met die geschiedenis ook verbonden. In dat jaar kreeg 19 juli 1572 ook aandacht in het mini Nederland van Madurodam. Hoe de datum 19 juli 1572 – als mijlpaal in het Dordts geheugen – verder jaarlijks een plek houdt, is nog onderwerp van overleg. Dordrecht heeft er in oktober 2019 in elk geval wel een standbeeld van Willem van Oranje aan te danken. Dat werd aan het begin van de Hofstraat onthuld door prinses Beatrix.
* Voormalig museum-directeur Peter Schoon was nauw verbonden bij activiteiten rond 1572 en de landelijke verankering via de rondreis met burgemeesters Kolff en Verhoeven.
Rondreis burgemeesters
Om de samenwerking 1572 toen tot stand te brengen, maakten acht jaar geleden burgemeester Wouter Kolff (toen van Dordrecht, nu commissaris van de Koning in Zuid-Holland), Pieter Verhoeve (toen burgemeester Oudewater, nu Gouda) en Peter Schoon (toen directeur van het Dordrechts Museum) een rondreis langs gemeentes, die 19 juli 1572 naar Dordrecht kwam.
Delft sloot zich er direct bij aan. Het draagvlak onder het Samenwerkingsverband groeide snel. De burgemeester van Haarlem, Jos Wienen, was bereid om als voorzitter op te treden. Hij maakt nu bekend namens de samenwerking in dat er in Dordrecht een afronding komt op 20 november 2026.
* Burgemeester Jos Wienen van Haarlem en voorzitter 1572 samenwerking sprak op een negentiende juli ook in Dordrecht (foto nieuwsbrief Samenwerkingsverband).
Bijzonder jaar
Burgemeester en voorzitter Jos Wienen schrijft: "Het jaar 2026 is voor het Samenwerkingsverband 1572-gemeenten / Geboorte van Nederland een bijzonder jaar. De afgelopen jaren hebben we als samenwerkende gemeenten stilgestaan bij tal van gebeurtenissen van 450 jaar geleden in onze gemeenten en in de Nederlanden."
"Er was een Opstand, in zekere zin een burgeroorlog, aan de gang, die uiteindelijk leidde tot het ontstaan van een onafhankelijke Nederlandse staat. Als gemeenten hebben we daarbij aandacht besteed aan vier belangrijke begrippen die toen een rol speelden en nog steeds actueel zijn: Vrijheid, Verdraagzaamheid, Verscheidenheid en Verbondenheid. We hebben brede belangstelling opgeroepen, er zijn boeken uitgegeven, lesmethoden voor het onderwijs gemaakt en er is een jongerenproject ontwikkeld."
* Tot juli 1572 het Dordtse Augustijnenklooster. Nu met museum Hof van Nederland symbool voor de eerste Vrije Statenvergadering in 1572.
Naadloos
Jos Wienen vervolgt: "Onze benadering sloot naadloos aan bij een aspect van de Nederlandse Opstand dat onder historici in onze tijd meer aandacht krijgt dan vroeger: de grote lokale en regionale verscheidenheid van de gebeurtenissen. We hebben geconstateerd hoe actueel de door ons onderscheiden waarden ook tegenwoordig zijn: de vrijheid en haar grenzen van het samenleven van mensen, de verdraagzaamheid in tijden van polarisatie, verscheidenheid in opvattingen en belangen en de verbondenheid ondanks al die verschillen, die nodig is om een gevoel van gemeenschap te hebben."
Eindpunt 2026 in Dordrecht
"Na 2022 hebben we besloten door te gaan om ook gebeurtenissen van de jaren na 1572 aandacht te geven met 2026 als beleidsmatig eindpunt, 450 jaar na de Pacificatie van Gent. Aan het eind van 1576 werd die Pacificatie gesloten, een vredesproces tussen de koningsgetrouwe gewesten en de opstandige gewesten onder Willem van Oranje."
"Het verlangen naar vrede was sterk en de Nederlanden sloten de handen ineen om te proberen de oorlog en de aanwezigheid van het muitende koninklijke leger te beëindigen. De herdenking daarvan is een goed moment om te stoppen met onze activiteiten: de Pacificatie was een hoogtepunt na zoveel strijd en geweld, al was het voor de Tachtigjarige Oorlog nog lang geen eindpunt."
* Koning Willem-Alexander bracht met zijn Maxima een eerste bezoek aan de Statenzaal van het Hof in oktober 2001. Toen was 19 juli 1572 een onderdeel van de zogeheten kennismaking met de provincie Zuid-Holland. Ze waren samen met hun drie dochters in april 2015 terug voor de opening van het museum Hof van Nederland als onderdeel van Koningsdag nieuwe stijl.
Antwerpen 1576
"Het brengt ons ook over de huidige Nederlandse grens. Veel wat er in 1576 gebeurde speelde zich af in Antwerpen (lid van ons samenwerkingsverband) en Gent (waarmee we samenwerken om de herdenking vorm en inhoud te geven). De Nederlanden waren groter dan het huidige Nederland. De Nederlandse Opstand had ook verder in Europa impact en was onderdeel van diverse internationale ontwikkelingen.
Het bestuur wil graag ook na de officiële afsluiting van de eigen activiteiten dat de aandacht voor deze belangrijke historische periode, de verankering daarvan in het collectieve geheugen en de bezinning op de kernwaarden blijvend worden gestimuleerd. Daarvoor hebben we enkele initiatieven genomen waar we nader op terugkomen."
Daarnaast gebeurt er dit jaar ook nog het nodige. Dat kunt u verder in deze nieuwsbrief lezen op de website van het samenwerkingsverband.
Vrede: de vijfde V
"De tegenwoordige tijd is zwanger van oorlogen en geruchten van oorlogen. Kernbegrippen en waarden die we hebben onderscheiden staan internationaal onder druk. Daarom voegen we aan de thema’s dit jaar een vijfde ‘V’ toe: Vrede! Dat wens ik u en de wereld van harte toe", aldus Jos Wienen.
SW 1572 houdt haar slotbijeenkomst op 20 november in Dordrecht.
