Dordtenaren Jan Eijkelboom en Gijs van Aardenne in biografie 'De ongenaakbare Bolkestein'
DORDRECHT - In de lijvige biografie over de VVD-voorman Frits Bolkestein in de jaren negentig komen twee Dordtenaren ruim in beeld. Dat zijn ereburger, journalist en dichter Jan Eijkelboom (1926-2008) en Gijs van Aardenne (1930-1995), de laatste minister van Dordtse bodem.
Eijkelboom zijn honderdste geboortejaar werd deze week nog in de gemeenteraad door burgemeester Nanning Mol herdacht. Aardenne ging in 1994 niet in op het verzoek van Bolkestein om minister van financiën te worden in het eerste paarse kabinet Kok.
Biograaf Dik Verkuil promoveerde 12 maart 2026 aan de Rijksuniversiteit Groningen op zijn proefschrift: 'De ongenaakbare Bolkestein 1933-2025'.
* Ereburger Jan Eijkelboom trouwde met Anje Dik, de eerdere vriendin van Frits Bolkestein.
Staatssecretaris onder minister Van Aardenne
Frits Bolkestein was een periode staatssecretaris van buitenlandse handel in het eerste kabinet Lubbers onder minister en Dordtenaar Gijs van Aardenne. De relatie tussen de VVD-minister en VVD-staatssecretaris wordt in de biografie een non relatie genoemd. Bolkestein vond dat Van Aardenne als minister moest aftreden nadat hij door staatssteun aan de scheepsbouw, een zogeheten RSV-affaire, in politieke problemen was gekomen. Met name Wiegel en Nijpels namen het voor Gijs op, zo werd toen gesteld in het nieuws en ook in de biografie.
Biograaf Dik Verkuil die vanaf 2020 veel gesprekken had met Bolkestein merkt op dat de VVD leider van toen niet meer wist welke argumenten hij had om het niet voor Gijs van Aardenne op te nemen.
Kabinet Kok 1: PvdA, VVD, D66
In 1994 vroeg Bolkestein als fractievoorzitter van de VVD eerst nog aan Gijs van Aardenne om minister van financiën te worden in het eerste paarse kabinet Kok (PvdA, VVD, D66).
Daarvoor had Bolkestein Van Aardenne, zonder hem te raadplegen, naar voren geschoven namens de VVD als één drie informateurs om een paars kabinet te redden. ,,Van Aardenne werd met moeite opgespoord op Sicilië. Hij was bereid zijn vakantie daar te onderbreken”.
* Gijs van Aardenne werd zonder overleg door Bolkestein als informateur voor paars kabinet naar voren geschoven in 1994. Foto: beeldbank.
Advies Gerrit Zalm
Na de nodige politieke strubbelingen kwam met Kok als nieuwe premier het kabinet rond. Op advies van Gerrit Zalm, die na de weigering van Van Aardenne om weer minister te worden zelf die post kreeg, vroeg Bolkestein nog eens Van Aardenne om in het kabinet plaats te nemen.
Dordtenaar Van Aardenne weigerde volgens de biografie, omdat hij zich te slecht voelde en nauwelijks nog kon lopen. Kort daarna werd bij Van Aardenne de dodelijke spierziekte ALS vastgesteld. Op 10 augustus 1995 overleed Van Aardenne.
Hij werd begraven vanuit de Grote Kerk in Dordrecht in het zicht van zijn woonhuis in het havengebied.
VVD-voorman Hans Wiegel was de hoofdspreker vanuit de VVD-kring. Hij benadrukte toen in de kerkdienst die werd geleid door dominee Ries den Dekker vooral als vriend van Gijs te spreken. Tijdens de onderhandelingen over het eerste paarse kabinet had Wiegel volgens de biografie een aantal keren de Telegraaf in stelling gebracht om nog een stok tussen de (paarse) benen te kunnen steken.
* Jan Eijkelboom in 1982 bij onthulling van de in hardsteen gemaakte titel van zijn eerste dichtbundel. Foto: beeldbank.
Herdenkingsbijeenkomst Jan Eijkelboom
De band tussen Bolkestein en Jan Eijkelboom kwam op 28 februari 2026 in de orde tijdens de herdenkingsbijeenkomst in de Trinitatiskapel rond de honderdste geboortedag van de ereburger (1 maart 1926). De stichting de Stad, onder voorzitterschap van Hendrik Jan Groeneweg, droeg het eerbewijs voor Jan Eijkelboom.
Tijdens de verkiezingscampagne van 1994 voor de VVD had Bolkestein zijn gezelschap van medewerkers en journalisten eerst wandelend vanaf het Stadskantoor meegenomen naar het woonhuis van Jan in het gebied Boogjes. Hij belde aan, maar de dichter bleek niet thuis te zijn op dat moment. Volgens de journalisten liepen ze wel een mooie foto mis voor de voorpagina, want Jan was openlijk lid van de PvdA.
Jaren vijftig
De band tussen Bolkestein en Eijkelboom dateert uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Ze werkten samen mee als redacteuren van het uitgesproken Amsterdams studentenweekblad Propria Cures. In de biografie wordt gemeld dat onder aanvoering van Joop Goudsblom, Renate Rubinstein en Jan Eijkelboom het zich ontwikkelde tot een baldadig opinieweekblad.
De Nederlandse pers werd in die tijd gezagsgetrouw genoemd. Daardoor viel het blad op door een tegengeluid.
Het markante is volgens de biografie dat Propria Cures vooruit liep op de culturele revolutie van de jaren zestig. Bolkestein keerde zich tegen die ontwikkeling. In 1957 was hij als student uitgesproken in debat met dichters die hoorden tot de zogeheten vijftigers. De gedichten van C.Buddingh', die op de bijeenkomst was, werden bekritiseerd.
* Buddingh': Kritiek als dichter van de tijd de vijftigers uit studentenkring van Bolkestein. Ook Simon Vinkenoog werd onder vuur genomen alles de Bolkestein-biografie.
Persoonlijk banden
Het persoonlijk leven van Frits Bolkestein en Jan Eijkelboom komt ook in beeld in de tijd van 1957 tot 1958. Eijkelboom trouwde met de ex-vriendin van Bolkestein Anje Dik en Bolkestein was getuige. Volgens de biograaf had Bolkestein daarvoor een jaar een los-vaste relatie gehad met Anje Dik. Zij was toen studente Frans en een dochter van de kunstschilder Cor Dik. Haar vader schilderde zijn dochter ook, zo is op internet nog te zien.
"Anje maakte tegen betaling wandelingen met de bejaarde schrijver Nescio, die ook brieven aan haar schreef”, aldus de biografie.
Trouwjaar Jan en Anje
Anje Dik trouwde volgens de biografie Jan in 1957. Het gemeentearchief Dordrecht noteert 1959 als trouwjaar.
Het contact met Bolkestein bleef ook toen hij voor Shell in Londen werkte. Het gezin Eijkelboom kwam daar ook logeren. Met Jan kwam Anje Dik ook naar Dordrecht toe. Het woonhuis aan het Steegoversloot 58 met de lange gang is de meeste bekende woonlocatie.
In die tijd was Eijkelboom nog vooral journalist en een periode hoofdredacteur van Dagblad De Dordtenaar vanaf 1 april 1972. Anje Dik scheidde in 1981 van Jan. Ze overleed in 2004. In de biografie van dr. Dik Verkuil krijgt zij een plek in de historie tussen Frits Bolkestein en Jan Eijkelboom.
-S.jpg)
-S.jpg)
