Burgerij zorgde 75 jaar geleden voor geld monument levensboom Hans Petri
DORDRECHT - Tijdens het voorzitterschap van oud-wethouder van de ARP, Carel Matthijs Dicke (1884-1956), kwam er 75 jaar geleden onder de Dordtse burgerij een actie los om het park Merwestein te markeren met een bijzonder monument. Het had niet alleen betrekking op de gevallenen in de meidagen, maar ook op anderen die bloedige offers hadden gebracht voor de vrijheid van het vaderland.
Een speciale financiële commissie organiseerde de fondsenwerving. De inzet leidde tot een ontwerp voor een levensboom van de Dordtse domineeszoon Hans Petri.
Hij begon daarmee op 30 mei 1951, dus binnenkort 75 jaar geleden. Tot het laatste moment was er nog geld nodig vanuit de burgerij, maar de onthulling volgde op 10 september 1952.
* Hans Petri begon 75 jaar geleden op 30 mei 1951 aan het maken van de Levensboom in park Merwestein. Foto: beeldbank.
Groot beeldend kunstenaar
Petri was een groot beeldend kunstenaar, die veel werk heeft nagelaten aan de stad Dordrecht en aan de openbare ruimte. De gevel van het in 1958 geopende schoolgebouw aan het Halmaheiraplein, bekend als het christelijke Lyceum van dr. J. Karssemeijer, is gemarkeerd met het Bijbelse beeld Jonas in de walvis. Het schoolbestuur had Dicke als voorzitter in de aanloop naar de verhuizing van de HBS aan de Wijnstraat naar het Halmaheiraplein.
Zijn naam is nog in vinden op een plaquette in de school, net zoals de bekende verzetsman W. den Boer in de rol van vicevoorzitter.
Pauluskerk en Hans Petri
Boven de ingang van de Pauluskerk in Nieuw-Krispijn zijn ook drie beelden van Petri te vinden. Zijn kunst landschap nabij Dordtsche Hout, eens de entree naar ziekenhuis Refaja, werd vorig jaar heropend. Petri symboliseerde het bijbelse verhaal van de veilige doortocht door de Rode zee, toen het volk van Israël uit de slavernij in Egypte vluchtte. Die historische betekenis haalde in 2025 niet het gemeentelijke persbericht. Dat viel voorzitter Anthonie Golverdingen van het Reformatie Instituut Dordrecht (RID) op.
Expositie Hans Petri
In 2013 werd Hans Petri met een expositie geëerd onder regie van het Dordrechts Museum. Toen werd naar buiten gebracht, dat de gemeente in 1951 en 1952 het initiatief droeg tot het monument de Levensboom. Zo was het niet, want de actie kwam vanuit de burgers van Dordrecht. Oud-wethouder Dicke was niet zomaar als voorzitter van het comité een belangrijk boegbeeld.
Hij werd in onderschriften bij foto's, die na de Tweede Wereldoorlog werden gemaakt, met zijn vrouw de vader en moeder van het verzet genoemd.
* Carel Matthijs Dicke (1884-1956): koopman, raadslid, wethouder en ereburger van Dordrecht en voorzitter van veel besturen. Foto: beeldbank.
Prinsenstraat 3 eens Dicke pand
Zijn dochter Lenie Dicke die in 2000 overleed is nog steeds een bekende verzetsvrouw. Lenie wordt nadrukkelijk dochter van Dordrecht genoemd. Zij werd begin januari 1945 door het verzet bevrijd uit de gevangenis aan de Doelstraat.
Uit wraak werd het huis van haar ouders op kop van de Prinsenstraat in brand gestoken. De brandweer mocht van de Duitsers niet blussen. Het huis mocht nooit worden herbouwd en dat is een pijnlijke plek in de familiegeschiedenis. De plaats is in 2024 wel gemarkeerd met een plaquette. De familie Dicke heeft twee ereburgers voortgebracht: Carel Dicke en illustrator Otto Dicke. Dit is uniek voor de Dordtse historie.
De Levensboom: herdenkingsplek
Bij de onthulling van de Levensboom op 10 september 1952 waren veel lokale autoriteiten aanwezig en de commissaris van de Koningin van de provincie Zuid-Holland. Deze bestuurder, mr. L.A. Kesper, mocht met een ruk aan een touw de Levensboom onthullen. Carel Dicke sprak ook en in het Dicke-boek van Oud-Dordrecht wordt aangegeven, dat hij sprak over de noodzaak om wel te vergeven, maar niet om de onmenselijke praktijken van de bezetter te vergeten.
Het idee was, dat bij de Levensboom regelmatig herdenkingen zouden zijn. Die plek werd echter vergeven aan het Sumatraplein bijna aan de overkant. Daarvoor kwam een herdenking van de bevrijding om de vijf jaar.
Hans Petri ging enkele maanden voor zijn overlijden in 1996 nog naar het beeld toe met een journalist van de krant. Hij hield een pleidooi richting de samenleving om het monument in goede conditie te houden. Zijn vrouw Greetje, die in 2012 overleed, ondersteunde dat altijd tot haar overlijden.
Bombardement 24 oktober 1944
De boom van Hans Petri staat in het groen, maar op de historische plek waar op 24 oktober 1944 een bombardement was op villa Merwestein waarin Duitsers zaten. De stichting die het park in ere houdt heeft daarover ook informatie. Gert van Bemmel heeft herinneringen aan de slachtoffers van het 24 oktober bombardement in 1944 vastgelegd op een website.
Een tegel met de tekst 'De symbolische betekenis is dat uit de basis die oorlog voorstelt komt nieuw leven' in de stoep voor het monument geeft aan dat het een oorlogsmonument betreft. De Levensboom is vervaardigd uit witte hardsteen.
-L.JPG "Het kunstlandschap bij eens Refaja bij Amsterlwijck van Hans Petri")
-S.jpg)
-S.jpg)
