DRECHTSTEDEN - De Papendrechtsebrug was niet robuust gebouwd. Daarom wist iedereen al jaren dat er voor de brugverbinding vanaf september 1967 eens een renovatie nodig was.

Het uur U is 17 juli 2026 om 23 uur. Dan gaat de verbinding er negen maanden uit. Ir. Hessel Visser uit 's Gravendeel noemde een jaar geleden de aanpak van de Papendrechtse brug, die nu werkelijkheid wordt, al een toonbeeld van schrijnend gebrek aan robuuste infrastructuurplanning. "Het is een pijnlijke reminder dat wij in de Hoeksche Waard en Drechtsteden nog altijd leven met kwetsbare verbindingen uit een ander tijdperk". En: Soms wordt mobiliteit alleen als een belangrijke bijzaak gezien. 

Visser is een logistiek expert uit der school van professor Ad van Goor "Werken met logistiek" schreef hij in 1994 samen met Ad van Goor (1946-2020).   (zijn kritiek van mei 2025 staat onder dit verhaal) 

* September 1967: Minister Bakker van verkeer en waterstaat opent de brug, die volgens landelijke regels een apart fietspad miste. Op de achtergrond rechts de legendarische burgemeester M.Soetendal van Papendrecht (foto beeldbank)

Regeren door vooruit zien

Als regeren vooruit zien is, waren er in in het verleden andere keuzes mogelijk geweest. De informatie was al jaren beschikbaar, zo vertelde ook ir. Visser al in 2025. De Drechtsteden krijgen nu niet alleen te maken met de afsluiting van de brug tussen het eiland van Dordrecht en Alblasserwaard.

De Baanhoekbrug naar Sliedrecht is er al uit voor het langzame verkeer. De komende week rijden er in elk geval vier dagen geen treinen tussen Zwijndrecht en Rotterdam.

Rijkswaterstaat heeft ook noodzakelijke werkzaamheden aangekondigd aan de Moerdijkbrug. Daarnaast kunnen er geen fietsen worden meegenomen in de spoorverbinding Dordrecht - Gorkum. ​

* De foto in de beeldbank van Papendrechtse brug/Merwedebrug toen  weerspiegelt nog niks van thans meer dan 70.000 auto's per dag over de brug.


Wie bewaakte de samenhang?
De roept een eerste vraag op: Juist in dezelfde periode blijken ook spoorwerkzaamheden, andere wegafsluitingen en infrastructurele projecten plaats te vinden. Dat roept een fundamentele vraag op: wie bewaakt eigenlijk de samenhang? Iedere beheerder lijkt zijn eigen planning te volgen, terwijl de inwoners slechts één werkelijkheid kennen: een regio die steeds moeilijker bereikbaar wordt.

Nu de afsluiting definitief is, buitelen politici over elkaar heen met vragen, zorgen en oproepen om de schade te beperken. Begrijpelijk, maar tegelijkertijd wringt het. Want waar waren diezelfde kritische vragen toen de plannen nog beïnvloed konden worden? Waar was de politieke druk toen de fasering werd vastgesteld? Waar was het debat toen duidelijk werd dat deze renovatie grote gevolgen zou hebben voor een regio die toch al kwetsbaar is qua bereikbaarheid?

Regeren is vooruitzien.
Dat betekent niet reageren wanneer de verkeersborden al zijn geplaatst, maar handelen op het moment dat plannen nog kunnen worden aangepast. Zo waren er al eerder noodzakelijke werkzaamheden aan de Rondweg N3. Blijkbaar kon dat niet met de brug renovatie worden afgestemd!

* Tekening laat Dordrecht op een eiland zien, dat tot 1872 alleen over water bereikbaar was.

Belang scheepvaart en dagelijkse weggebruikers

De Papendrechtsebrug staat bovendien niet op zichzelf. De renovatie legt ook een fundamentele keuze bloot die jarenlang nauwelijks politiek is besproken: hoe weegt Nederland het belang van de scheepvaart af tegen dat van honderdduizenden dagelijkse weggebruikers? Elke keus levert economische schade op.

Drukste vaarweg

De Papendrechtsebrug is een beweegbare brug over een van de drukste vaarwegen van Europa. Dat betekent dat de eisen vanuit de beroepsvaart zwaar meewegen in het ontwerp, de uitvoering en de planning van de werkzaamheden.

Maar dezelfde brug vormt ook een cruciale verkeersader voor de Drechtsteden en de economische verbinding tussen Zuid-Holland en de rest van Nederland. De Rijksweg 15 en 16 zijn met elkaar verbonden via de N3 over de Papenrechtse brug.

De vraag had daarom veel eerder gesteld moeten worden of de belangen van de scheepvaart en het wegverkeer nog wel in balans zijn, of dat de regio onevenredig veel hinder ondervindt van keuzes die elders worden gemaakt.

Veiligheid voorop
Niemand betwist dat een brug onderhoud nodig heeft. Veiligheid staat vanzelfsprekend voorop. Maar veiligheid ontslaat bestuurders niet van de plicht om vooruit te denken, scenario's zorgvuldig af te stemmen en tijdig politieke keuzes te maken.

De mensen, die direct te maken hebben vanaf 17 juli met de afsluitingen, lopen niet over van begrip. Misschien komt dat ook wel met de grote afstand soms tussen ambtelijke kennis en politieke aandacht. Binnen de ambtelijke organisatie waren de risico's, de planning en de gevolgen al geruime tijd bekend. Toch lijkt de bestuurlijke en politieke urgentie pas te ontstaan zodra inwoners de overlast daadwerkelijk gaan voelen.
​

* Foto beeldbank laat het nieuwe fietsbrug naast de brug zien. De aanleg leverde stevige meerkosten op..

Problemen in rapporten

Het lijkt ook in een patroon te passen, waarbij problemen jarenlang in rapporten en dossiers sluimeren. Als de uitvoering begint en de maatschappelijke gevolgen zichtbaar worden, wordt iedereen wakker. Hierbij komt ook nog de afstand tussen het bestuur en de mensen, die worden bestuurd.

Ondertussen bereiden ondernemers zich voor op omzetverlies, zoeken forenzen naar alternatieve routes en vragen inwoners zich af waarom spoor, weg en water niet veel beter op elkaar zijn afgestemd.​

​Dordrecht op een eiland

De stad Dordrecht ligt op een eiland. De eerste vaste verbindingen dateren v 1872 over het spoor. Net voor de tweede wereldoorlog kwamen er bruggen over de Oude Maas en het Hollands Diep. De Papendrechtse brug werd gebouwd, terwijl het Rijk toen al had vastgelegd dat voetgangers en fietsers een eigen route buiten de autoweg hadden moeten krijgen. Veiligheid stond zo voorop.

Na ongelukken werd dat veel jaren later met veel meer geld geregeld en kwam er een apart fietspad en wandelpad.

In de toekomst staat nog veel werk te wachten aan de verbindingen, die voor stad en streek zeer belangrijk zijn. De politiek is met het zomerreces begonnen, maar wie zorgt in de nabije toekomst dat regeren weer (jaren) vooruitzien wordt?