DORDRECHT - Het Nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht staat vanaf 7 november 2026 in het teken van het koloniale slavernijverleden. Het hoogtepunt bij de opening was de komst van het indrukwekkende, 35 meter lange en bijna 3 meter hoge wandkleed Draden van ons Nederlandse Slavernijverleden. Het kleed brengt het slavernijverleden tot leven.

Bij binnenkomst werd iedereen verwelkomd met een kopje koffie of thee en met een verleidelijk stuk Surinaamse cake. Je kon ook je handen reinigen met een heerlijk geurend samengesteld watertje.

Na de overheerlijke cake sloop ik alvast naar beneden om in mijn eentje snel het wandkleed te kunnen vereeuwigen. Via een donkere gang kwam ik aan bij de achterkant van het kleed.

Ook dit was heel bijzonder. Het leek wel alsof ik in een soort flessenpost was beland. Overal zag ik namen van mensen en steden die aan het Zuid-Hollandse project hadden meegedaan. Zo bijzonder!

Eenmaal omgelopen kwam ik in de speciaal ingerichte zaal met rondom het wandkleed. In plaats van meteen met mijn camera rond te gaan lopen, nam ik eerst plaats op een stoel, want dit had ik nog nooit gezien. Het leek alsof ik in een filmstrip was beland. Ik kwam ogen tekort.

Nieuwsgierig keek ik of ik de afbeelding die ik als foto van mijn oud-collega Chandra van Steenis had gekregen voor de kopfoto van dit artikel, kon terugvinden. Eenmaal gevonden, was ik tevreden en liet ik mijn camera de rest van het werk doen. 

Terug naar boven voor wat sfeerfoto's met bezoekers liep ik bijna de staatssecretaris omver. Ook hij waste zijn handen met het heerlijk ruikende water.

In het museumcafé kon ik het niet laten om me voor te stellen aan een groep kleurrijk geklede mensen. Natuurlijk wilden ze op de foto!

Rond tien uur daalden we af naar de ruimte waar het wandkleed hing. De zangvereniging Djamanti Creation uit Rotterdam heette ons welkom met een prachtig gezongen lied. Om heel eerlijk te zijn, het leek wel of zij rechtstreeks uit het wandkleed waren gestapt. Zo mooi!

Daarna verwelkomde de interim-directeur van het Onderwijsmuseum, Hans van de Bunte, alle bezoekers en genodigden. Vervolgens gaf hij het woord aan de voorzitter van het Cultureel Educatief Centrum Dordrecht (CECD), Sidney Breidel.

Hij vertelde onder andere over het idee van dit project en over de verhalen die hij hoorde tijdens het maken van het Dordtse gedeelte van het wandkleed in het historische stationsgebouw van onze stad. Het waren verhalen over het verleden en over verbinding. Tot slot bedankte hij alle instanties die ervoor hadden gezorgd dat dit project verwezenlijkt kon worden.

Vervolgens ging de microfoon naar wethouder Cultuur Dineke Oldenwening. Ook zij was blij dat het wandkleed, dat na omzwervingen door Zuid-Holland, nu in onze stad was beland. En ja: 'Iedere draad van het kleed zorgde voor verhalen en verbinding.' Zij vroeg ook om een applaus voor Marcos Kueh, de initiatiefnemer van het project, die helaas verhinderd was.

Het woord was nu aan staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Eric van der Burg. Ik kan uren naar deze man luisteren. Het verveelt nooit! Zo vertelde hij dat hij vijftig jaar geleden op zijn school in de Bijlmer een werkstuk over het slavernijverleden moest maken. Het besef van het slavernijverleden was toen nog lang niet zo groot als tegenwoordig.

Excuses waren er destijds nog niet. Inmiddels is dat besef er wel en dragen we uit hoe belangrijk vrijheid is. Tot slot wenste ook hij het museum veel bezoekers en iedereen een mooie tentoonstelling. De opening van de tentoonstelling was verricht. 

Tenminste, dat dachten we! Uit een onverwachte hoek kwam plotseling een dame de tentoonstellingsruimte binnen. Alle ogen dwaalden naar haar af en het werd muisstil. De fraai geklede dame liep langs het hele wandkleed en zegende het symbolisch met water en woorden.

Al lopend bedankte zij onder andere voor 'de diepe woorden' van de staatssecretaris.
Nadat zij de 35 meter had afgelegd, barstte ze in huilen uit en werd ze getroost door de omstanders. Ja, om stil van te worden. Deze vertoning hakte er niet alleen bij mij behoorlijk in.

Gelukkig kwam de zangvereniging Djamanti Creation terug en werd de bijeenkomst vrolijk afgesloten en kon iedereen het wandkleed op zijn gemak bewonderen en naar de verhalen luisteren.

Toen de meeste bezoekers naar boven gingen om te genieten van de heerlijke hapjes die de zanggroep had verzorgd, bleef ik nog even bij het wandkleed achter. Het bezorgde me wederom kippenvel. Denkend aan Dordrecht en het binnenkort te openen ‘Stadthuis’ wenste ik het wandkleed een kleine verhuizing toe: En wel naar de hal van het nieuwe stadskantoor. Want mensen: ”Dit kleed zou iedere Dordtenaar moeten zien!”

Na deze overdenking liep ik naar boven en sloot ik me aan bij het lopend buffet en merkte ik dat er niet alleen Dordtenaren op deze bijzondere opening waren afgekomen. 

Algemene informatie
Het wandkleed Honderden handen, één gezamenlijk verhaal, ontworpen door de Maleisische textielkunstenaar Marcos Kueh is niet zomaar een kleed. Het vertelt het verhaal van het koloniale slavernijverleden en de rol van Zuid-Holland daarin.

Meer dan 600 inwoners leverden met verschillende textieltechnieken een bijdrage. Het kleed verbeeldt de pijnlijke geschiedenis, maar ook de beweging naar gelijkheid, verbondenheid en hoop.

Dordtse bijdrage
Ook Dordrecht leverde een bijdrage. Chandra van Steenis, Esmeralda Seymonson en verschillende vrijwilligers werkten bij het Cultureel Educatief Centrum Dordrecht (CECD) mee aan het kunstwerk. In de maanden februari tot en met juli werkten ze twee keer per week aan 'het Dordtse deel' (zie kopfoto).

De tentoonstelling nodigt uit tot reflectie en gesprek over het slavernijverleden en de doorwerking ervan in de huidige samenleving. Het Nationaal Onderwijsmuseum organiseert samen met het CECD een educatief activiteitenprogramma voor jong en oud.

Het landelijke project (alle provincies maken hun eigen wandkleed) is een initiatief van Ricardo Burgzorg en werd uitgevoerd door Stichting Villa Maecenatis. Na een reis langs verschillende locaties in Zuid-Holland heeft het wandkleed nu een bijzondere plek gekregen in het Nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht.

De expositie is van 7 november 2026 tot en met 3 januari 2027 te bezichtigen in het Nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht.

Foto’s en bewerkingen: Ferry Visser