ROTTERDAM - Eerste Straatvrijheid Festival brengt bijna 200 (jong) professionals bijeen rond een vraag die de hele sector aangaat. Vrouwen en meiden passen hun gedrag in de openbare ruimte regelmatig aan. Ze vermijden bepaalde plekken, kiezen een andere route of blijven extra alert onderweg. Niet omdat ze niet verder kunnen, maar omdat ze zich niet altijd vrij voelen.

Dat roept een belangrijke vraag op voor iedereen die de gebouwde omgeving maakt: hoeveel moet iemand zichzelf aanpassen voordat we bereid zijn het ontwerp aan te passen? En daarachter ligt een grotere vraag: wat voor samenleving bouwen we als niet iedereen zich vrij door de openbare ruimte kan bewegen?

De maatschappelijke discussie na de gewelddadige dood van Lisa bracht deze vragen ook binnen de TBI-ondernemingen nadrukkelijk op tafel. Gesprekken over de ervaringen van vrouwen en meiden en de rol van ontwerp, ontwikkeling en beheer leidden tot de Werkplaats Straatvrijheid. Wat begon als een verkenning tussen collega's groeide uit tot een beweging die straatvrijheid net zo vanzelfsprekend wil maken als veiligheid, bereikbaarheid en duurzaamheid.

"Wij werken iedere dag aan de leefomgeving van morgen. Daarmee beïnvloeden we ook hoe mensen die omgeving ervaren en gebruiken," zegt Bianca Seekles, lid van de Raad van Bestuur van TBI. "Door verschillende perspectieven mee te nemen in onze keuzes, dragen we bij aan een leefomgeving waarin iedereen zich vrij en welkom voelt. Zo geven we betekenis aan waar we als TBI voor staan: voor elkaar, voor de wereld."

Anders kijken, meer zien
Om straatvrijheid mee te nemen in ontwerpkeuzes, moeten we beter kijken naar hoe verschillende mensen de openbare ruimte ervaren. Volgens Marianne Davidson, een van de initiatiefnemers van de Werkplaats Straatvrijheid, maken verschillende perspectieven behoeften zichtbaar die anders buiten beeld blijven. "Het perspectief van vrouwen en meiden laat bijvoorbeeld zien welke plekken ze vermijden, welke routes ze aanpassen en wat ervoor nodig is om zich vrijer te bewegen."

Straatvrijheid gaat daarbij over meer dan veiligheid alleen. "Veiligheid is de ondergrens, vrijheid is waar we naar streven: dat je je thuis voelt, ergens wilt verblijven en er kunt zijn zonder voortdurend alert te hoeven zijn," zegt Rosalie de Boer, mede-initiatiefnemer van de Werkplaats Straatvrijheid.

Van werkplaats naar praktijk
Op 7 oktober kwamen tijdens het eerste Straatvrijheid Festival bijna 200 professionals uit bouw, ontwikkeling, infrastructuur, overheid en ontwerp bijeen. Het festival werd volledig georganiseerd door jonge TBI-talenten.

"Mooi om te zien dat het onderwerp leeft; er waren veel jonge mensen, vrouwen én mannen. Straatvrijheid is duidelijk niet alleen voor de usual suspects. Iedereen heeft inspiratie en handvatten kunnen ophalen. Het is niet alleen relevant, maar ook inspirerend om ermee aan de slag te gaan," zegt Edward van Dongen, betrokken bij de Werkplaats Straatvrijheid.

Cabaretier en schrijver Lisa Loeb hield de aanwezigen met een humoristische en soms schurende gesproken column een spiegel voor. In haar bijdrage vatte zij de ambitie van straatvrijheid treffend samen: "Maak een stad die niet draait om overleven, maar om vrij kunnen leven. Voor iedereen. Pas dan is de openbare ruimte werkelijk openbaar."

Volgens Jessie Bekkers-van Rooij, betrokken bij de Werkplaats Straatvrijheid, is het festival nadrukkelijk geen eindpunt. "Mijn hoop is dat straatvrijheid uiteindelijk geen apart onderwerp meer is, maar onderdeel van de basis waarop we ontwerpen en besluiten nemen. Juist als we inzichten vertalen naar concrete keuzes, wordt het vanzelfsprekend."

De hele sector kan het verschil maken
Straatvrijheid raakt aan de kern van hoe we ontwerpen, ontwikkelen, bouwen en beheren. Daarom is het geen onderwerp van één organisatie. Iedere opdrachtgever, ontwerper, ontwikkelaar, bouwer, beheerder en overheid maakt keuzes die bepalen hoe mensen een plek ervaren.

Tegelijkertijd geloven de TBI-ondernemingen dat verandering begint met zelf in beweging komen. Daarom gaan de TBI-ondernemingen het komende jaar het vrouwelijk perspectief nadrukkelijker meenemen in hun projecten, processen en ontwerpkeuzes.

Daarnaast roepen zij de sector op om hierin samen te werken en straatvrijheid actief mee te nemen in plannen, ontwerpen en projecten. Niet als extra stap achteraf, maar vanaf het eerste gesprek, de eerste schets en het eerste ontwerp.

Een openbare ruimte die beter werkt voor vrouwen en meiden die vandaag nog drempels ervaren, werkt uiteindelijk beter voor iedereen. Hoe meer organisaties straatvrijheid meenemen in hun werk, hoe sneller het een vanzelfsprekend onderdeel wordt van de manier waarop we onze leefomgeving ontwerpen, ontwikkelen en beheren.

Meer weten, ervaringen delen of in gesprek over straatvrijheid in projecten en de openbare ruimte? Neem contact op via [email protected].

Website: ​https://www.tbi.nl/nieuws/straatvrijheid-festival